Fon Krizinin Çözümü
Bir insan parasını bir fona neden emanet eder? Daha iyi getiri elde etmek kadar, finansal sisteme, kurallara ve denetim mekanizmalarına kısaca devletin düzenlemelerine güvendiği için.
Bu nedenle Türkiye'de gündeme gelen fon krizi, yalnızca bazı yatırımcıların yaşadığı bir mağduriyet olarak görülmemelidir. Bu olay, sermaye piyasalarına duyulan güveni ve ülkemizin finansal itibarını doğrudan ilgilendirmektedir.
Öncelikle devlete ve sisteme güvenerek fon alan mağdurların zararları, mümkün olan en kısa sürede hatta derhal, giderilmelidir.
Ancak çözüm bununla sınırlı kalmamalıdır. Haksız kazanç sağlayan, yatırımcıların parasını amacı dışında kullanan veya görevini kötüye kullanan herkes, kimliğine, siyasi partisine, makamına ve soyadına bakılmaksızın hukuk önünde hesap vermelidir.
Suç ve sorumlulukları yargı kararıyla belirlenenlerden, ilgili mevzuatın öngördüğü yaptırımlar uygulanarak haksız kazançlarının iki katının devlete iadesi sağlanmalı ve kanuni cezalar eksiksiz yerine getirilmelidir.
Hiç kimseye ayrıcalık tanınmamalı, tanınmayacağı da topluma gösterilerek, güven oluşturulmalıdır.
Bunun yanında, fonların işleyişi, riskleri ve para hareketleri liyakat esaslı olarak yapılandırılmış bağımsız kurumlarca daha etkin denetlenmelidir. Olağandışı işlemler erken tespit edilmeli ve yatırımcılar zamanında, açık ve anlaşılır biçimde bilgilendirilmelidir. Özellikle küçük yatırımcıların korunması, zarar ortaya çıktıktan sonra değil, daha en baştan sağlanmalıdır.
Bu kriz, sorumluları belirleme ve mağduriyetleri giderme sürecinin yanında finansal denetim sistemini yeniden değerlendirmek için de bir fırsatı olarak görülmelidir. Bu nedenle hızla eksiklikler giderilmeli, şeffaflık artırılmalı ve benzer olayların tekrarlanmasını önleyecek kalıcı tedbirler alınmalıdır.
Unutulmamalıdır ki sermaye piyasaları güven üzerine kuruludur. Vatandaşın tasarrufunu finansal sisteme emanet etmekten çekinmesi, yalnızca yatırımcıyı değil, ülke ekonomisini de olumsuz etkiler. Uluslararası yatırımcıların Türkiye'ye bakışı da hukukun üstünlüğü, denetimin etkinliği ve mülkiyet hakkının korunmasıyla şekillenir.
Özetle derhal yapılması gereken net ve açıktır: Mağdurun hakkını iade etmek, kamu zararını gidermek, sorumluları yasalar çerçevesinde cezalandırmak ve hiçbir kişi ya da siyasi yapıya ayrıcalık tanımadan adaleti sağlamaktır.
Çünkü mesele yalnızca kaybedilen para değildir. Asıl mesele, Türk toplumunun ve dünya yatırım piyasalarının Türkiye'nin hukukuna, finansal sistemine ve kurumlarına yeniden güven duymasını sağlamaktır.
Para kaybı telafi edilebilir; ancak kaybedilen güvenin yeniden inşası oldukça zor ve zaman alıcıdır.